*** به روز رسانی وبگاه 29آبان 1396*** *** برگزاری #دومین_دوره_جایزه_دکتر_محمد_مقدم*** *** سومین همایش زبانشناسی حقوقی - آغاز ثبت نام*** *** چهارمین همایش زبانشناسی رایانشی- فراخوان مقاله*** *** شماره 22 مجله زبان و زبانشناسی منتشر شد*** ***نشانی جدید دفتر انجمن*** ***فعال شدن سامانه جدید عضویت انجمن زبان‌شناسي ایران*** ***سامانه جدید مجله زبان و زبان‌شناسي*** *** فعال شدن درگاه پرداخت اینترنتی***
 
 
اخبار
 
     
 
1396/06/23
گزارش کامل هفتمین مدرسۀ تابستانی انجمن زبان‌شناسی ایران

 
 
 

برگزاری هفتمین مدرسۀ تابستانی انجمن زبان‌شناسی ایران

دانشگاه بوعلی سینای همدان

۱۴تا۱۷ شهریورماه ۱۳۹۶

 

صبح سه‌شنبه ۱۴ شهریورماه ۹۶، هفتمین مدرسۀ تابستانی انجمن زبان‌شناسی ایران با حضور اعضای شرکت‌کننده جلوی درب پژوهشگاه علوم انسانی از ساعت ۷ صبح برای حرکت به‌سمت همدان آغاز شد. مدیر محترم انجمن زبان‌شناسی ایران، سرکار خانم دکتر بلقیس روشن و مدیران اجرایی انجمن جناب آقای دکتر شهرام مدرسی خیابانی و سرکار خانم دکتر فاطمه عظیمی‌فرد به همراه دو تن از اعضا گروه اجرایی سرکار خانم قوچانی و سرکار خانم شهریاری فرد در این سفر یار و همراه اعضا بودند. اتوبوس انجمن رأس ساعت ۸ از پژوهشگاه علوم انسانی حرکت کرد و جز توقفی کوتاه در میان راه برای تجدید قوا، توقف دیگری نداشت و حدود ساعت ۱۳ وارد دانشگاه بوعلی سینای همدان شد. سفری کوتاه که در طی آن شرکت‌کنندگان خاطرات مدرسه‌های قبل را مرور و برای دوستان جدید بازگو می‌کردند و همه بی‌صبرانه در انتظار آغازی دیگر بودند.

هم‌زمان با برگزاری هفتمین مدرسۀ تابستانی انجمن زبان‌شناسی، دومین همایش ملی نقش‌گرا در دانشگاه بوعلی سینا نیز برگزار می‌شد و دبیران این همایش زحمت مضاعفی برای هرچه بهتر برگزارکردن این دو رویداد مهم متحمل شده بودند.

به محض ورود به دانشگاه همدان، میهمانان با استقبال گرم دبیر اجرایی همایش جناب آقای دکتر یوسف آرام و دبیر علمی همایش جناب آقای دکتر مهرداد نغزگوی کهن روبه‌رو شدند. نخستین پذیرایی میزبانان به‌صرف ناهار در سلف مرکزی دانشگاه انجام شد. سپس، میهمانان به‌سوی محل اسکان، مهمانسرای پردیس هدایت شدند. خوشبختانه روند اسکان میهمانان به‌سرعت سپری شد و در عرض کوتاه‌ترین زمان ممکن، اعضا جهت اقامت و استراحتی کوتاه به‌سوی واحدهای خود راهنمایی شدند.  

نخستین کارگاه آموزشی انجمن زبان‌شناسی در همان بدو ورود به دانشگاه همدان و پس از اسکان میهمانان در دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی رأس ساعت ۱۶:۳۰ برگزار شد. در این کارگاه پربار و جالب آقای میلاد عابدی سخنرانی خود را دربارۀ «آشنایی با فارسی باستان و شیوۀ نگارش خط میخی بر گِل» ارائه کردند. این کارگاه بسیار مورد توجه شرکت‌کنندگان قرار گرفت به‌ویژه نحوۀ ارائۀ ایشان بسیار مبتکرانه بود. کاربرگ‌هایی برای تمرین در کارگاه و معرفی آواهای فارسی باستان به همراه نشانه‌های خط میخی آن‌ها در اختیار شرکت‌کنندگان قرار گرفت و زمانی نیز به تمرین خط میخی بر روی گل اختصاص یافت. خستگی راه با حضور در این کارگاه از تن اعضا به دررفت.

اولین پذیرایی عصرانه به‌صرف چای و شیرینی در محوطۀ نورگیر سرپوشیده‌ای در داخل ساختمان دانشکدۀ علوم انسانی و نزدیک به محل برگزاری کارگاه‌ها برگزار شد. زیبایی باغچه‌ای که در وسط این نورگیر قرار داشت به‌همراه آب‌نمای کوچک و گیاهانی که برای رشدکردن از یکدیگر سبقت گرفته بودند، تحسین میهمانان را برانگیخت و نخستین جرقه‌ها برای ثبت لحظات خاطره‌انگیز این سفر زده شد.

کارگاه آموزشی دوم را آقایان دکتر شهرام مدرسی خیابانی و آقای مهران برزوفرد در باب «زبان‌شناسی پیکره‌ای و ترجمه» ارائه کردند. در این کارگاه نیز نحوۀ کار با نرم‌افزار WordSmith برای مطالعات پیکره‌ای نشان داده شد و چند کاربرد مهم پیکره‌ها در مطالعات ترجمه ذکر شد. سخنرانان کوشیدند انواع پیکره‌ها و کاربردهای آن‌ها را نیز به‌طور مختصر بیان کنند. شرکت در این کارگاه افق‌های روشنی را در مطالعات گسترده و کاربردی زبان‌شناسی پیش روی شرکت‌کنندگان قرار داد. سپس، همه به صرف شام در سلف مرکزی دعوت شدند.

صبحانه هرروز از ۷:۳۰ تا۸:۳۰ در ساختمان مهمانسرای پردیس ٢ سرو می‌شد.

دومین روز حضور در دانشگاه همدان با دومین همایش ملی نقش‌گرایی هم‌زمان شد. این همایش صبح چهارشنبه ساعت ۹ با تلاوت آیاتی از قرآن مجید و پخش سرود ملی جمهوری اسلامی ایران و معرفی دانشگاه بوعلی سینای همدان در قاب تصویر افتتاح شد و پس از آن، مجری به اعلام برنامۀ نشست‌ها پرداخت. همایش با سخنرانی دبیرعلمی و ریاست محترم دانشگاه جهت عرض خیرمقدم به میهمانان و بیان انگیزه‌های خود برای هم‌زمانی این دو رویداد علمی رسماً آغاز به‌کار کرد. سرکارخانم دکتر بلقیس روشن نیز برای عرض قدردانی از میزبانی دانشگاه همدان به ایراد سخنرانی کوتاهی پرداختند و زمان را در اختیار سخنران اصلی این همایش، استاد ارجمند جناب آقای دکتر محمد دبیرمقدم قرار دادند.

آقای دکتر دبیرمقدم به بحث دربارۀ «اصولی برای مطالعۀ علمی زبان: رویکرد تعاملی» پرداختند و توضیحات مفصل خود را با ارائۀ مثال‌های متنوعی از زبان‌های ایرانی همراه کردند. در سخنرانی استاد چند نکته حائز اهمیت بود: نخست، تعامل دو حوزۀ زبان‌شناسی و فلسفۀ علم در مطالعات صورت و معنا؛ دوم، اجباری‌بودن تمام قاعده‌های نحوی، ولی شرط اختیاری‌بودن قواعد زمانی قوت می‌گیرد که تبیین آن‌ها از طریق گفتمانی، کاربردی یا سبکی صورت پذیرد؛ سپس، ایشان استفاده از حوزه‌های دیگر دانش را برای تبیین ساخت‌های دستوری مؤثر دانستند مانند حوزه‌های ساخت اطلاعات، گفتمان‌شناسی، کاربردشناسی، سبک‌شناسی، تعامل‌های تاریخی و حتی معرفت‌شناسی. همچنین، ایشان بر این نکته تأکید کردند که زبان‌شناسان باید از بررسی داده‌ها به نظریه‌پردازی برسند و بر این باور بودند که: «نظریه بدون داده معتبر نیست.»

پس از این سخنرانی، شرکت‌کنندگان به بازدید از پوسترهای همایش و پذیرایی کوتاهی دعوت شدند.

سومین کارگاه انجمن زبان‌شناسی ایران با موضوع «شیوه‌های آوانویسی و واج‌نویسی زبان فارسی» و به‌سرپرستی سرکار خانم دکتر گلناز مدرسی قوامی برگزار گردید. در این کارگاه پس از مطرح‌کردن اطلاعات کلی دربارۀ واج‌نویسی و آوانویسی، ایشان به تفاوت‌های کلیدی سه شیوۀ آوانویسی و واج‌نویسی و حرف‌نویسی اشاره و کاربرد هر یک را بیان کردند. نکتۀ حائز اهمیت در این کارگاه بحث واج‌نویسی پس از انجام تحلیل‌های آوایی بود. ایشان واج‌نویسی بدون درنظرگرفتن مشخصات آوایی صداهای زبان را به‌خصوص در مطالعات واج‌شناختی گویش‌ها مردود دانستند و تأکید کردند واج‌نویسی باید بعد از انجام تحلیل‌های آوایی صورت گیرد. همچنین شرط انجام تحلیل‌های آوایی در پیاده‌سازی گویش‌ها، گویشور بومی‌بودن آن گویش را طلب می‌کند. پایان این کارگاه نیز به پرسش شرکت‌کنندگان و پاسخ‌گویی سخنران محترم ختم شد.

اولین نشست همایش بدون وقفه و پس از صرف ناهار و اقامۀ نماز کار خود را آغاز کرد. پس از برگزاری نشست دوم، به علت فشردگی برنامه‌های علمی و آموزشی و اشتیاق میهمانان به‌خصوص اعضای انجمن زبان‌شناسی برای بازدید از بناهای تاریخی شهر همدان، تغییرات اندکی با هماهنگی دانشگاه و مدیران انجمن در زمان برگزاری کارگاه‌های عصر چهارشنبه و پنج‌شنبه داده شد.

پس از نشست دوم، فرصتی فراهم آمد تا میهمانان از اماکن تاریخی شهر همدان بازدید کنند. نخستین مقصد آن‌ها آرامگاه حکیم بزرگ، ابوعلی‌سینا بود. مقبرۀ این دانشمند شهیر در وسط یکی از میدان‌های اصلی شهر قرار داشت و میهمانان به میزبانی دانشگاه همدان بدون انتظار در صف تهیۀ بلیط موفق شدند از این اماکن دیدن کنند.

آرامگاه بوعلی با حیاطی کوچک و باصفا آغاز می‌شد که باغچه‌های کوچک و هم‌ردیف با حوضچه‌ای گرد در وسط آن‌ها بر زیبایی بصری این مکان افزوده بودند. درختچه‌های پرگل و زیبایی جذابیت فضا را دوچندان کرده بودند. آرامگاه دارای ساختمانی مرکزی و دایره‌مانند در وسط بود و گنبدی با ارتفاع زیاد و سرِ مخروطی شکل داشت. اتاق‌هایی در قسمت جلویی ساختمان قبل از فضای مقبره قرار داشت که با چیدمان باسلیقه‌ای به موزۀ آثار تألیفی، ابزار پزشکی، آثار هنری و نیز تمبرهای یادبودی با موضوع ابن سینا تزیین شده بودند. همچنین، یکی از این اتاق‌ها به کتابخانه‌ای ارزشمند برای استفادۀ عموم در همان مکان تبدیل شده بود. آرامگاه عارف قزوینی خطاط مشهور نیز در حیاط آرامگاه، درست روبه‌روی درب ورودی ساختمان قرار داشت و تندیسی از بالاتنۀ وی در بخش ورودی ساختمان نصب شده بود. میهمانان در حین بازدید از این آرامگاه، خاطرات ارزشمند خود را در قاب عکس ثبت می‌کردند. همه برای گرفتن عکس دسته‌جمعی در کنار آرامگاه عارف قزوینی جمع شدند و عکاسان دانشگاه همدان (که در طول این دو رویداد علمی بیش از همه متحمل زحمت شدند و شایستۀ تقدیر و تشکر فراوان بودند) این لحظه‌های زیبا را برای میهمانان ابدی کردند.

پس از بوعلی، آرامگاه باباطاهر دومین مقصد بازدیدکنندگان بود. این آرامگاه نیز در میدان بزرگی واقع شده بود که فضای اطراف آن را باغ بزرگی احاطه کرده بود. ساختمان داخلی آرامگاه نسبتاً کوچک بود و اشعار باباطاهر و توضیحاتی دربارۀ زندگی او و دورانی که در آن به‌سر می‌برد بر دیوارهای آن نقش بسته بود. نمای داخلی گنبد کاشی‌کاری و آجرکاری زیبایی داشت. پس از گرفتن عکس دسته‌جمعی، میهمانان رهسپار گنج‌نامه، آخرین مقصد گردشگری، شدند.

گنج‌نامه درواقع دو کتیبۀ باستانی از دوران هخامنشی بود که بر روی سنگِ صخره‌ای بزرگی با خط میخی حک شده بود و مضمون آن تعریف و تمجید شاهان هخامنشی از منش و شیوۀ حکومت‌داری خودشان بوده است. این سنگ در دامنۀ کوهی قرار داشت که رودخانۀ باریکی از میان آن عبور می‌کرد و درنهایت به آبشار زیبایی ختم می‌شد. در تمام طول مسیر و در دو سوی آن غرفه‌های صنایع دستی و مواد غذایی و سوغاتی‌های ریز و درشت به‌چشم می‌خورد.

بعد از شام، کارگاه «رایانه و زبان‌شناسی» در سالن اجتماعات مهمانسرای پردیس ۱ برگزار شد و به نقش مهم رایانه در مطالعات زبان و زبان‌شناسی از ابتدا تاکنون اشاره شد و نرم‌افزارهای عمومی و تخصصی کاربردی معرفی شدند.

برنامه‌های روز پنج‌شنبه با صرف صبحانه آغاز و نشست‌های اول و دوم با طرح مباحث و موضوعات متنوع برگزار شد. کارگاه نشانه‌معناشناسی جناب آقای دکتر حمیدرضا شعیری نیز هم‌زمان با نشست دوم برگزار گردید. در این کارگاه تحولات حوزه نشانه-معنا­شناسی از دهه 1960 تا 2000 مورد بررسی قرار گرفت.

بعد از صرف ناهار و اقامۀ نماز، فرصت مغتنمی برای بازدید از موزۀ تاریخ طبیعی واقع در یکی از ساختمان‌های قدیمی دانشگاه همدان برای میهمانان فراهم آمد. در این بازدید که بی‌شک یکی از خاطره‌انگیزترین لحظه‌های حضور در مدرسۀ تابستانی بود، میهمانان در فرصت کمی که داشتند از موزه‌های تاریخ طبیعی و زمین‌شناسی آن دیدن کردند.

پس از آن آخرین کارگاه آموزشی مدرسۀ تابستانی و آخرین نشست همایش نقش‌گرایی برگزار شد. این کارگاه را سرکار خانم دکتر ساغر شریفی با موضوع «آموزش استفاده از فرهنگ لغت» برگزار کردند و رویکردهای علمی خود را در باب فرهنگ‌نگاری به‌طور مختصر بیان نمودند.

مراسم اختتامیۀ دومین همایش ملی نقش‌گرایی با جشن‌نامۀ جناب اقای دکتر محمد دبیرمقدم برگزار شد. اعضای هیئت علمی گروه زبان‌شناسی دانشگاه بوعلی سینای همدان که محضر استاد را درک کرده بودند، این مراسم را به‌پاس قدردانی از تلاش‌های این بزرگمرد عرصۀ زبان‌شناسی برگزار کرده بودند و تقدیری شایسته از استاد خود به‌جا آوردند.

این برنامه با پخش لحظه‌هایی از مصاحبه‌های ضبط‌شدۀ استاد آغاز شد و سپس دانشجویان ایشان که خود امروز از استادان به‌نام زبان‌شناسی در ایران به‌شمار می‌روند، مراتب احترام و قدردانی خود را در قالب شعر و نثرهای دلنشین به استاد خود تقدیم کردند. حاضران در سالن نیز لحظاتی را با تمام وجود به سخنرانی جناب آقای دکتر دبیرمقدم گوش جان سپردند.

درپایان، از کتاب جشن‌نامۀ جناب آقای دکتر محمد دبیرمقدم که به‌کوشش سرکار خانم دکتر مرضیۀ صناعتی و جناب آقای دکتر محمدرضا رضوی در انتشارات کتاب بهار چاپ شده بود، رونمایی شد و جلسه با بریدن کیک به‌دست خودِ استاد و نیز اهدای هدایای نفیس از طرف دانشگاه همدان به ایشان، امضای جشن‌نامه با قلم استاد و نیز گرفتن عکس دسته‌جمعی به‌پایان رسید.

شام آخر در سلف مرکزی دانشگاه و با حضور همۀ میهمانان صرف شد.

صبح روز جمعه ۱۷ شهریورماه زمان بازگشت اعضای هفتمین مدرسۀ تابستانی انجمن زبان‌شناسی ایران به تهران بود. اعضا پس از صرف صبحانه و قدردانی از میزبانان، به‌پاس حضور جناب آقای دکتر محمد دبیرمقدم در مراسم بدرقه، با گرفتن عکس‌های یادگاری، آخرین لحظات خاطره‌انگیز حضور در دانشگاه همدان را ثبت کردند.

در مسیر بازگشت از همۀ استادان و دوستانی که در این سفر حضور نداشتند و جای ایشان بسیار خالی بود، یاد شد. همه بر این باور بودند که هفتمین مدرسۀ تابستانی انجمن پس از وقفه‌ای چندساله، اتفاق بسیار خوب و خوشایندی بود. دیدارهای قدیمی تازه شد و خاطرات تکرارنشدنی مرور شدند و دوستان جدید به هم رسیدند و همۀ اعضا لحظه‌های لذت‌بخش و به‌یادماندنی را در کنار استادانی بزرگوار سپری کردند. استادان ارجمندی چون جناب آقای دکتر محمد دبیرمقدم و سرکار خانم دکتر بلقیس روشن و نیز مدیران اجرایی انجمن سرکار خانم دکتر فاطمه عظیمی‌فرد و جناب آقای دکتر شهرام مدرسی خیابانی، همچنین اعضای محترم هیئت علمی گروه زبان‌شناسی دانشگاه بوعلی سینای همدان آقای دکتر مهرداد نغزگوی کهن، آقای دکتر یوسف آرام، آقای دکتر محمدرضا رضوی و آقای دکتر محمد راسخ‌مهند و دیگر استادانی که در برگزاری کارگاه‌ها و نشست‌ها به غنای این دو رویداد علمی افزودند: سرکار خانم دکتر ماندانا نوربخش، خانم دکتر گلناز مدرسی قوامی، خانم دکتر فریبا قطره، خانم دکتر ساغر شریفی و جناب آقای دکتر بهروز محمودی بختیاری. کسانی که در برگزاری هفتمین مدرسۀ تابستانی انجمن زبان‌شناسی ایران و دومین همایش ملی نقش‌گرایی، در ثبت لحظاتی ارزشمند سهیم بوده‌اند.

 

به پایان آمد این دفتر

حکایت همچنان باقی است.

مریم نورنمایی

 

 
 
 
: منبع
 
     
 
 
 
     
 
 
جستجو در وبگاه
 
   
 
 
 
دسترسى سريع
 
 
   
 
 
 
 
فهرست پستی انجمن
 
 
     
 
براى دريافت اخبار انجمن زبان شناسى ايران پست الكترونيك خود را وارد كنيد و به فهرست پستى انجمن بپيونديد.
 
     
 
 
 
 
 
 
تعداد بازديدكنندگان : 3618794
 
 
 
كليه حقوق اين وبگاه متعلق به انجمن زبان شناسى ايران مى باشد.
استفاده از مطالب وبگاه با ذكر منبع بلامانع است.