*** به روز رسانی وبگاه 29آبان 1396*** *** برگزاری #دومین_دوره_جایزه_دکتر_محمد_مقدم*** *** سومین همایش زبانشناسی حقوقی - آغاز ثبت نام*** *** چهارمین همایش زبانشناسی رایانشی- فراخوان مقاله*** *** شماره 22 مجله زبان و زبانشناسی منتشر شد*** ***نشانی جدید دفتر انجمن*** ***فعال شدن سامانه جدید عضویت انجمن زبان‌شناسي ایران*** ***سامانه جدید مجله زبان و زبان‌شناسي*** *** فعال شدن درگاه پرداخت اینترنتی***
 
 
اخبار
 
     
 
1395/10/13
گزارش برگزاری نخستین همایش ملی برخورد زبان‌ها

 
 
 

گزارش برگزاری نخستین همایش ملی برخورد زبان‌ها

نخستین همایش ملی برخورد زبان‌ها به همت انجمن زبان‌شناسی ایران و با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و نشر نویسه پارسی در روز پنجشنبه 18آذر در سالن حکمت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

همایش با سخنرانی رئیس انجمن زبان‌شناسی ایران آغاز شد. دکتر بلقیس روشن ضمن ابراز خرسندی از برگزاری اولین نشست از مجموعه نشست‌های جدید انجمن زبان‌شناسی ایران با عنوان «زبان و مغز»، از برگزاری نشستی دیگر در دی ماه با عنوان «استعاره» خبر داد.

دکتر نگار داوری اردکانی، رئیس نشست نخست، در آغاز کلام یکی از مهم‌ترین عوامل گوناگونی زبان‌ها را برخورد زبان‌ها دانست که فرایندی هرروزه، همیشگی و مداوم است. اولین سخنران این نشست دکتر محمدرضا دلوییان، دانشجوی دکتری مطالعات ترجمه دانشگاه علامه طباطبایی، مقاله مشترک خود با دکتر غلامرضا تجویدی را با عنوان «مواجهه خوانندگان و ویراستاران ترجمه با زبان ترجمه به مثابه رمزگان سوم» ارائه کرد. رمزگان سوم بر اثر مواجهه رمزگان مبدأ و مقصد شکل می‌گیرد و موجب می­شود در ترجمه ساختارها و صورت‌هایی مشاهده شود که در دو رمزگان مبدأ و مقصد نیست. به گفته وی هدف ترجمه، شأن زبان مبدأ و مقصد، جایگاه ترجمه و مترجم در جامعه مقصد، تشخیص ترجمه و درک ویژگی‌های ترجمه، دانش زبان مبدأ و مقصد، انتظارات خواننده از مترجم، سیاست نشر و نقش ویراستار در زمره عوامل اثرگذار بر رد یا پذیرش رمزگان سوم از سوی خواننده هستند. مقاله دوم با عنوان «بازوام­گیری واژگانی در زبان فارسی» توسط دکتر حسین داوری، استادیار دانشگاه دامغان ارائه شد. دکتر داوری بازوام­گیری واژگانی را اینگونه تعریف کرد که واژه‌ای از یک زبان به طور مستقیم یا غیرمستقیم به زبانی دیگر منتقل می‌شود و معمولاً با تغییرات آوایی و دگرگونی‌های معنایی بار دیگر به شکل مستقیم یا غیرمستقیم به زبان مبدأ برمی‌گردد. وی در ادامه به ذکر مثال‌هایی از این بازوام‌گیری‌های واژگانی پرداخت. نکته‌ای که وی به آن اشاره کرد این بود که بسیاری از فرهنگ‌های زبان فارسی همچنان ریشه‌ بسیاری از این کلمات را غیرفارسی می‌دانند. سخنرانی پایانی نشست صبح با عنوان «برخورد زبانی، تلقی فرهنگی: اصطلاحات خوانساری در زبان معیار (تهرانی)» توسط مریم کشوری، دانش­آموخته کارشناسی ارشد از دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات ارائه شد که به طور مشترک با دکتر زهرا ابوالحسنی چیمه، عضو هیئت علمی مرکز تحقیق سازمان مطالعه و تدوین (سمت) انجام شده بود. این پژوهش به دنبال آن بود که آیا استفاده از اصطلاحات خوانساری در تهرانی مؤدبانه است یا خیر. پرسشنامه­ای با 25 سوال در اختیار 50 تن از ساکنان در منطقه 2 تهران قرار گرفت که در هر جمله یک اصلاح خوانساری آورده شده بود. نتایج حاکی از نگرش مثبت و غیررسمی به این گویش بود.

پس از استراحت و پذیرایی، بخش دوم نشست­ها به ریاست دکتر فاطمه عظیمی فرد آغاز شد. ابتدا فاطمه عباسیان، کارشناس ارشد زبان‌شناسی همگانی از دانشگاه الزهرا به ارائه مقاله مشترک خود با کرم‌الله پالیزبان، دانشجوی دکتری زبان‌شناسی دانشگاه پیام نور و مریم یوران، دانشجوی دکتری زبان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، با عنوان «وام‌واژه‌های عربی در گویش کردی ایلام» پرداخت. جمع‌آوری داده در این پژوهش به روش کتابخانه‌ای و پرسش از افراد مسن صورت گرفته و تحلیل واجی داده‌ها از طریق اصول کلی زبان‌شناسی انجام شده بود. سایشی‌شدگی، قلب، حذف، تبدیل، درج و فرایندهای چندگانه در زمره فرایندهای واجی اعمال‌شده بر وام‌واژه‌های عربی بودند. سخنرانی دوم با عنوان «رویکردهای ساختاری، زبان‌شناختی-اجتماعی و روان‌شناختی زبان در مطالعه رمزگردانی» توسط دکتر نگار داوری اردکانی ارائه شد که به طور مشترک با پارسا بامشادی، دانشجوی دکتری زبان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی انجام شده بود. این پژوهش نگاهی انتقادی-مروری بر این طبقه­بندی‌ها، در جهت دست یافتن به ماهیت واقعی رمزگردانی و نوعی نگاه طیفی به پدیده‌های اجتماعی-زبانی داشت. بافت و تغییر آن در احتمال رمزگردانی مؤثر هستند و درواقع رمزگردانی آینه اتفاقات اجتماعی است. وی این مقاله را بخشی از کار پژوهشی گسترده‌تر در حوزه رمزگردانی دانست. سخنرانی بعدی با عنوان «بررسی واژه‌های دخیل زبان روسی در گیلکی و عوامل تاریخی و اجتماعی ورود آن‌ها» توسط دکتر آرش گل‌اندام، استادیار گروه زبان روسی دانشگاه گیلان ارائه شد که به طور مشترک با زهرا ساغری، دانش­آموخته دکتری زبان‌شناسی همگانی دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز انجام شده بود. ارتباط تنگاتنگ با همسایه شمالی، ورود افراد به روسیه جهت تحصیل، داد و ستد میان ناخدایان و صیادان، صنعتی‌شدن روسیه از جمله عوامل اثرگذار بر ورود این واژه­ها به زبان فارسی بودند. در ادامه مثال­ها و نمونه­هایی از این واژه­ها ذکر گردید.

پس از ساعت ناهار و نماز، نشست سوم به ریاست دکتر حسین داوری آغاز گردید. اولین سخنرانی با عنوان «بررسی موردی رمان عطر سنبل، عطر کاج» توسط بدری‌السادات سیدجلالی، دانشجوی دکتری زبان‌شناسی دانشگاه الزهرا ارائه شد که به طور مشترک با دکتر آزیتا عباسی، استادیار گروه زبان‌شناسی دانشگاه الزهرا انجام شده بود. به گفته سخنران 148 وام­واژه از این رمان استخراج، و شیوه ترجمه آن‌ها به فارسی، با در نظر گرفتن بسامد واژه‌ها بر مبنای زبان وام‌دهنده، حوزه‌های معنایی و راهکارهای ترجمه، بررسی شده بود. از بین راهکارهایی نظیر ترجمه لفظی، تعریف، حذف، معادل گزینی، اقتباس بازگشت و ... ، معادل‌گزینی در تعریف در اولویت مترجم بوده­اند. در ادامه گلناز غفوری صالح، دانشجوی دکتری زبان‌شناسی دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز، به ارائه مقاله خود با عنوان «ارتباط میزان کاربرد واژه‌های ترکی استانبولی در گفتار آذری‌زبانان ارومیه با مؤلفه‌های سن و جنسیت» پرداخت. به گفته وی علی­رغم هم‌خانواده‌بودن ترکی آذری و استانبولی، تفاوت‌های فراوانی از نظر تلفظ و واژگان در این دو زبان وجود دارد. بیشترین میزان استفاده از واژه‌های ترکی استانبولی مربوط به گروه سنی 30-20 و کمترین میزان مربوط به گروه سنی بالای 50 سال بود و در کل زنان بیش از مردان از این واژه‌ها استفاده می‌کردند. سخنرانی پایانی این نشست با عنوان «وام‌واژه­های روسی راه‌یافته به زبان فارسی در گذر زمان» توسط روح­انگیز قلی‌زاده، دانشجوی دکتری آموزش زبان روسی دانشگاه تهران ارائه شد که به کاری مشترک با دکتر علی مداینی اول، دانشیار و عضو هیئت علمی گروه زبان روسی دانشگاه تهران بود. این مطالعه به شیوه کتابخانه‌ای و با گردآوری واژگان مشترک دو زبان و دسته‌بندی آن‌ها انجام شده است. به گفته وی برخی از این واژه‌ها ممکن است ریشه روسی نداشته ولی از طریق زبان روسی به زبان فارسی وارد شده باشند.

پس از پذیرایی و استراحت، نشست پایانی به ریاست دکتر سپیده عبدالکریمی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و دبیر علمی این همایش آغاز شد. ابتدا محمد رضایی، کارشناسی ارشد زبان­شناسی دانشگاه پیام نور قزوین به ارائه مقاله خود با عنوان «مروری بر وضعیت زبان‌های کریول منطقه کارائیب» پرداخت. به گفته وی جوانان کارائیبی که احساسات ملی در آن‌ها قوی‌تر است، می‌کوشند به وسیله شعر، موسیقی، داستان، استفاده در محاورات روزمره و همچنین در فضای مجازی، هر چه بیشتر کریول را به نسل نو بیاموزند. تدریس زبان کریول در مدارس ابتدایی جزایر کارائیب، گامی مهم در این زمینه محسوب می‌شود. سپس مقاله پایانی این همایش با عنوان «بررسی تأثیر مهاجرت در انتقال زبان فارسی به فرزندان مهاجران ایرانی» توسط پردیس عبدلی، کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فرانسه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز ارائه شد که به طور مشترک با سمانه رودبار محمدی، دانش­آموخته دکتری زبان و ادبیات فرانسه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز انجام شده بود. به گفته وی عواملی نظیر ازدواج برون‌گروهی، زبان خانه، نقش مادر، سن فرزند و تمایل به یادگیری زبان مادری، تحصیلات و اشتغال والدین، جنسیت، نقش مدارس فارسی زبان و گردهمایی‌های فارسی‌زبانان در زمره عوامل اثرگذار بر حفظ و انتقال زبان مادری شناخته شدند.

در پایان دکتر بلقیس روشن، رئیس انجمن زبان‌شناسی ایران با ابراز خرسندی از تسلط جوانان دانشجو و دانش‌آموخته و ارائه‌های خوب آنان، این مسئله را یکی از نقاط قوت این همایش عنوان کرد. این همایش با گرفتن عکس دسته‌جمعی حاضرین و دست‌اندرکاران به پایان رسید.

ریحانه منظوری

 

 
 
 
: منبع
 
     
 
 
 
     
 
 
جستجو در وبگاه
 
   
 
 
 
دسترسى سريع
 
 
   
 
 
 
 
فهرست پستی انجمن
 
 
     
 
براى دريافت اخبار انجمن زبان شناسى ايران پست الكترونيك خود را وارد كنيد و به فهرست پستى انجمن بپيونديد.
 
     
 
 
 
 
 
 
تعداد بازديدكنندگان : 3618775
 
 
 
كليه حقوق اين وبگاه متعلق به انجمن زبان شناسى ايران مى باشد.
استفاده از مطالب وبگاه با ذكر منبع بلامانع است.